Thursday, Sep 23rd

Last update10:36:22 AM GMT

Το Πανεπιστήμιο και η πρόκληση της εξωστρέφειας

Το Πανεπιστήμιο και η πρόκληση της εξωστρέφειας

 

Μακεδονία, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009
 του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο μπορεί να καταστεί ο πρώτος τη τάξει αρωγός στην προσπάθεια να πετύχουμε εθνικές επιδιώξεις σ’ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα.  Η συμμετοχή και η ανάπτυξη του Ελληνικού Πανεπιστημίου στο διεθνοποιημένο περιβάλλον μπορεί να υπηρετεί συνάμα την ανάπτυξη και την πρόοδο της χώρας.  Δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει, καθώς οι γνωστές παθογένειες του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, της γραφειοκρατίας και του τοπικισμού έχουν καταστήσει το Πανεπιστήμιο εσωστρεφές.  Για την ανατροπή αυτής της κατάστασης χρειαζόμαστε μια νέα, δυναμική στρατηγική.

Προαπαιτείται, να αποφασίσουμε ότι θα στηριχτούμε στις ωφέλειες που προκύπτουν από την παραγωγή γνώσης και την ανταλλαγή της σ’ ένα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον και θα τις ενισχύσουμε.  Η διεθνοποίηση των σπουδών σημαίνει μεγαλύτερο ανταγωνισμό, αλλά και ευκαιρίες συνεργασίας.  Δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τη συνέργεια μεταξύ των ιδρυμάτων, τον συντονισμό των δυνάμεων, την κινητικότητα και τις ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών.  Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον η επιβίωση και η διάκριση των Ελληνικών Πανεπιστημίων απαιτεί στρατηγική εξωστρέφειας.

Πρώτο βήμα είναι οι συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα, τμήματα, ερευνητικά κέντρα και ερευνητές του εξωτερικού.  Έτσι, τα Πανεπιστήμια θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διεθνοποίηση των σπουδών και να κοινωνικοποιηθούν στη διεθνή πανεπιστημιακή κοινότητα.  Μέσω αυτών των συνεργασιών μπορούν, επίσης, να επωφεληθούν από τις υποδομές και την τεχνογνωσία των συνεργατών τους και με αυτόν τον τρόπο, μέσω της κοινωνικοποίησης, του παραδείγματος, αλλά και της προσαρμογής να κάνουν ουσιαστικά βήματα για τον δικό τους εκσυγχρονισμό.

Δεύτερον, τα Πανεπιστήμια πρέπει να ανοίξουν τις πύλες τους και να ενθαρρύνουν την κινητικότητα των φοιτητών και των ερευνητών, στα πρότυπα των  προγραμμάτων κινητικότητας ερευνητών και του Erasmus, που ήδη λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία.   Ωστόσο, περαιτέρω βήματα πρέπει να γίνουν για την αποδοχή αλλοδαπών φοιτητών και την υποδοχή ξένων ερευνητών και διδασκόντων.  Ωφέλιμη, επίσης, είναι η ενεργός συμμετοχή μας σε διεθνείς και Ευρωπαϊκές ενώσεις Πανεπιστημίων, αλλά και η οργάνωση των μελών ΔΕΠ σε αντίστοιχες επιστημονικές και επαγγελματικές ενώσεις.

Τρίτον, παρά τα προβλήματα του, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα.  Διαθέτει αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό που διακρίνεται στην έρευνα εντός και εκτός συνόρων.  Θα πρέπει, επίσης, να επενδύσουμε στα  επιστημονικά αντικείμενα που συνδέονται με την Ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και την μουσική, γιατί μπορούν να αποτελέσουν πεδία διάκρισης, αλλά και πόλους έλξης, για αλλοδαπούς φοιτητές, ερευνητές και για συνεργασίες με ιδρύματα του εξωτερικού.

Ένας άλλος παράγοντας που θα πρέπει να αξιοποιήσουμε είναι η γεωγραφική μας θέση στη Βαλκανική και η σχετική υπεροχή μας συγκριτικά με τους γείτονες μας.  Θα πρέπει να εξετάσουμε τις δυνατότητες εκπαιδευτικής παρουσίας στις γειτονικές χώρες και συνεργασίας, είτε μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων σ’ αυτές, είτε μέσω της ενθάρρυνσης φοιτητών και ερευνητών να έρθουν για σπουδές και εργασία στη χώρα μας.  Ειδικά σε τομείς όπως, π.χ., ο αρχαίος και ο βυζαντινός πολιτισμός, οι βαλκανικές σπουδές, οι ευρωπαϊκές σπουδές, και σε αντικείμενα που άπτονται κοινά ζητήματα όπως, π.χ., διαχείριση διασυνοριακών φυσικών πόρων, διοίκηση επιχειρήσεων, διεθνείς και περιφερειακές οικονομικές σχέσεις, πολιτικές κοινωνικής συνοχής, θα πρέπει να επιζητήσουμε την από κοινού προσέγγιση, ανταλλαγή απόψεων και παραγωγή γνώσης.  Τέτοιες μορφές συνεργασίας δεν ενισχύουν μόνο το ρόλο της χώρας μας στην περιοχή, αλλά ευνοούν την ειρηνική συνύπαρξη και τη συνολική ανάπτυξη.

Ένα άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα εκτός συνόρων είναι η παρουσία Ελληνικού ακαδημαϊκού δυναμικού στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού.  Πολλοί Έλληνες συνάδελφοι μας διακρίνονται σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και αλλού.  Αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο θα πρέπει να καταγραφεί και να αξιοποιηθεί με πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας ή των Ελληνικών Πανεπιστημίων.  Προς αυτήν την κατεύθυνση θα ήταν ωφέλιμη η δημιουργία ενός δικτύου Ελλήνων ακαδημαϊκών, το οποίο θα μπορούσε να αναλάβει πολλαπλό ρόλο εντός και εκτός συνόρων με στόχο την ενίσχυση της παιδείας και της έρευνας στη χώρα μας, αλλά και την παρουσία και την προβολή μας στο εξωτερικό  .

Από τα παραπάνω καθίσταται φανερό ότι η ενεργός συμμετοχή στο περιβάλλον διεθνοποίησης των σπουδών συμβάλλει στην παραγωγή γνώσης, στην απόκτηση τεχνογνωσίας, στην ενίσχυση της έρευνας, στον εκσυγχρονισμό των Πανεπιστημίων και, τελικά, στην ανάπτυξη και την προβολή της χώρας μας, με άμεσα οικονομικά και πολιτικά οφέλη.  Εξυπηρετεί, όμως, και έναν άλλον σκοπό.  Δημιουργεί επιπλέον, μέσω των εκπαιδευτικών συνεργασιών, προϋποθέσεις για πολιτιστική διπλωματία. Έτσι, βελτιώνει τις δυνατότητες της χώρας μας συνολικά.

Βεβαίως όλα αυτά απαιτούν μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ανώτατη εκπαίδευση.  Πρέπει να είμαστε αξιόπιστοι και ανταγωνιστικοί εταίροι υπηρετώντας το διεθνές περιβάλλον παραγωγής γνώσης, αλλά και τη χώρα μας.  Για αυτό δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι χρειαζόμαστε πρώτον σταθερή εθνική στρατηγική για την παιδεία, δεύτερον, περισσότερους πόρους και, τρίτον, ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο που αφήνει περιθώρια ανάπτυξης και ευελιξίας για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και την επιτυχημένη διεθνοποίηση.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 06 Ιούνιος 2012 13:28
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Παιδεία Το Πανεπιστήμιο και η πρόκληση της εξωστρέφειας